Skip navigation.
მთავარი

საძიებლები

მიმდინარეობს საიტის განახლება

ბიბლიოთეკის კატალოგი

ძიება ქართულ ბიბლიოთეკებში

Create your own Custom Search Engine
ძიება ქართულ ლექსიკონებში და ენციკლოპედიებში
Create your own Custom Search Engine
ძიება მსოფლიოს უნივერსიტეტების ღია სამეცნიერო არქივებში

Create your own Custom Search Engine

ღონისძიების ჩატარება ეროვნულ სამეცნიერო ბიბლიოთეკაში

თქვენი ღონისძიების ჩასატარებლად ეროვნულ სამეცნიერო ბიბლიოთეკაში, გთხოვთ, შეავსოთ სააპლიკაციო ფორმა და გადმოგზავნოთ ელექტრონულ მისამართზე: infopr@sciencelib.ge

გაუჩინარებადი განზომილებების ტესტირება

სამი LISA-თანამგზავრი (Laser Interferometer Space Antenna)  გამოიკვლევს გრავიტაციულ ტალღებს შორი მანძილიდან, ფართო მასშტაბის მსგავს მოვლენებს, როგორიცაა ”დიდი აფეთქება”.  თეორია, რომელიც ამტკიცებს, რომ კოსმოსში ადრეულ ეპოქაში უფრო ცოტა განზომილება არსებობდა, შესაძლებელია დამტკიცებული აღმოჩნდეს, თუ LISA-ს სატელიტი გარკვეული სიხშირის ზემოთ ვერ აღმოაჩენს უძველეს (რელიქტურ) ტალღებს.


ახალი თეორია ჭრის ზოგიერთ პრობლემას კოსმოლოგიასა და ნაწილაკების ფიზიკაში, ვარაუდობს რა, რომ ადრეული სამყარო შეიცავდა უფრო ნაკლებ სივრცულ განზომილებას, ვიდრე იმ სამს, რომელსაც დღეს ვხედავთ. თეორეტიკოსები აცხადებენ, რომ ტალღები შეუძლებელია არსებობდეს სამზე ნაკლებ განზომილებაში, ამგვარად გარკვეული სიხშირის ზემოთ LISA-ს სატელიტების ლაზერულმა ანტენებმა ვერ უნდა დააფიქსირონ ვერანაირი  ”პრეისტორიული (რელიქტური) ტალღები”. 11 მარტის ჟურნალ ”Physical Review Letters”-ის გამოშვებაში, კვლევითი ჯგუფი აღწერს ამ თეორიის სპეციფიკურ ტესტს, რომელიც ტარდება LISA-ს მეშვეობით (გრავიტაციული ტალღების კოსმოსურ ობსერვატორია). თუმცა ეს თეორია ჯერ მხოლოდ მოსაზრებაა, მაგრამ ზოგიერთ მკვლევარს სჯერა, რომ კოსმიური სხივების მონაცემებმა უკვე მიანიშნა, რომ  განზომილებები მაღალ ენერგიაზე ქრება. კვლევითი ჯგუფის წევრები აცხადებენ, რომ ახალი ტესტი უფრო დამაჯერებელი იქნება, ვიდრე წინა შედეგები.

ვრცლად (ინგლ.): Focu

გამოყენებულია:
[1] R. Loll, Nucl. Phys. B, Proc. Suppl. 94, 96 (2001); J. Ambjørn, J. Jurkiewicz, and R. Loll, Phys. Rev. D 72, 064014 (2005); L. Modesto and P. Nicolini, Phys. Rev. D 81, 104040 (2010).
[2] R. A. Mukhamedshin, J. High Energy Phys. 05 (2005) 049; T. Antoni et al. (KASCADE Collaboration), Phys. Rev. D 71, 072002 (2005).
Detecting Vanishing Dimensions via Primordial Gravitational Wave Astronomy
Jonas Mureika and Dejan Stojkovic
Phys. Rev. Lett. 106, 101101
(issue of 11 March 2011)